Ευκαιρία ανταλλαγής απόψεων για το παρόν και το μέλλον της Δίκαιης Μετάβασης αποτέλεσε η συμμετοχή του Green Tank σε εκδήλωση με τίτλο «Προωθώντας τη δίκαιη μετάβαση: Αντιμετωπίζοντας τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες και χτίζοντας κοινωνική υποστήριξη» που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο του έργου AdJUST Horizon Europe.
Την εναρκτήρια ομιλία πραγματοποίησε η Εσθονή ευρωβουλευτής Jana Toom (Renew), εισηγήτρια της νομοθετικής πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «για μια δίκαιη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας». Η Jana Toom, ξεκινώντας με αναφορά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή της Νάρβα στην Εσθονία, τόνισε ότι η δέσμευση «να μην μείνει κανείς πίσω» παραμένει επίκαιρη και απαιτεί σταθερή και συντονισμένη ευρωπαϊκή στήριξη.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του έργου και ακολούθησε συζήτηση για τις κοινωνικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης και τις πολιτικές που απαιτούνται ώστε η κλιματική ουδετερότητα να προχωρήσει με κοινωνικά δίκαιο τρόπο.
Η Ιόλη Χριστοπούλου συμμετείχε σε διαδραστικό πάνελ για τις προκλήσεις της Δίκαιης Μετάβασης μαζί με τον Bela Galgoczi (European Trade Union Institute), τον Frank Siebern-Thomas (DG EMPL, Ευρωπαϊκή Επιτροπή), και τον Sebastian Hrib (Γραφείο της Αναπτυξιακής Εταιρείας της Βορειο-Ανατολικής Περιφέρειας της Ρουμανίας στις Βρυξέλλες). Τη συζήτηση συντόνισαν η Ines Omann και η Karin Küblböck (Αυστριακό Ίδρυμα Έρευνας και Ανάπτυξης).
Στην παρέμβασή της, ανέδειξε τις συνεχιζόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι λιγνιτικές περιοχές της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημαντική χρηματοδότηση μέσω του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης, πολλές από αυτές εξακολουθούν να παρουσιάζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση, ειδικά της νεολαίας (διάγραμμα 1) και περιορισμένη οικονομική ανάπτυξη (διάγραμμα 2).
Τόνισε ότι η Δίκαιη Μετάβαση είναι μια μακροχρόνια διαδικασία που απαιτεί σταθερή πολιτική δέσμευση και συνεχή χρηματοδοτική στήριξη, ειδικά ενόψει της κατάργησης του Just Transition Fund μετά το 2027, όπως παρουσιάστηκε στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να προβλεφθεί διακριτό κεφάλαιο, με την αντίστοιχη δέσμευση πόρων, για τη Δίκαιη Μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών, στα Εθνικά και Περιφερειακά Εταιρικά Σχέδια της νέας περιόδου 2028-2034. Κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι μηχανισμοί διακυβέρνησης που πήραν χρόνια για να δημιουργηθούν, καθώς και τα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης, με όποια επικαιροποίηση είναι απαραίτητη.
Αναφέρθηκε επίσης στη διευρυμένη έννοια της Δίκαιης Μετάβασης, πέρα από τις λιγνιτικές περιοχές, για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων που αναμένεται να επιφέρει η εφαρμογή του ΣΕΔΕ2, που θα εισάγει την τιμολόγηση άνθρακα στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές από το 2028. Όπως σημείωσε, οι διαθέσιμοι πόροι από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, αλλά και από άλλες πηγές, θα πρέπει να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε επενδύσεις που μειώνουν μόνιμα την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αντί σε προσωρινές άμεσες ενισχύσεις.
Τέλος, προειδοποίησε ότι πολιτικές επιλογές που οδηγούν σε μη ορθή αξιοποίηση των πόρων μπορεί να ενισχύσει τις κοινωνικές αντιδράσεις απέναντι στην πράσινη μετάβαση και να επηρεάσει αρνητικά την αποδοχή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας αλλά και την εμπιστοσύνη προς την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να διατηρήσουν σταθερή την προσήλωση στην κλιματική πολιτική και να παρέχουν την απαραίτητη υποστήριξη για μία Δίκαιη Μετάβαση. Η επισήμανση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη λόγω της επικείμενης αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), στο οποίο κεντρικό ζητούμενο θα είναι η μείωση των διαθέσιμων δωρεάν δικαιωμάτων σε κλάδους της βιομηχανίας.
Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από το Institute for European Environmental Policy (IEEP) και τους εταίρους του έργου AdJUST Horizon Europe, και φιλοξενήθηκε στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, στις Βρυξέλλες, στις 12 Μαΐου 2026, με τη συμμετοχή εκπροσώπων ευρωπαϊκών θεσμών, ερευνητικών οργανισμών, συνδικαλιστικών ενώσεων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
