Από τις αρχές του 2022 βιώνουμε μια σειρά από διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις, που είναι άμεσα συνδεδεμένες με την εξάρτηση της Ευρώπης από το ορυκτό αέριο. Από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι τιμές ορυκτού αερίου εκτοξεύθηκαν, και η ενέργεια αναδείχθηκε σε ζήτημα καίριας σημασίας και γεωπολιτικού ρίσκου. Η κρίση στις τιμές ορυκτού αερίου επηρέασε και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αναδεικνύοντας την εξάρτηση της Ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού από το αέριο και οδηγώντας σε μεγάλη αύξηση και τις τιμές ηλεκτρισμού.
Αντιδρώντας σε αυτές τις εξελίξεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να ενισχύσει τους στόχους μείωσης της κατανάλωσης αερίου και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών. Το σχέδιο αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης REPowerEU ξεκίνησε επισήμως τον Μάιο 2022, βάζοντας διαδοχικούς στόχους μείωσης της κατανάλωσης ορυκτού αερίου για όλα τα κράτη μέλη το 2023 και τα επόμενα έτη έως και το 2025.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου έως το 2027. Στόχος του RePowerEU Roadmap είναι η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου μέσω υφιστάμενων spot συμβολαίων μέχρι τα μέσα του 2026 (25 Απριλίου 2026 για LNG και 17 Ιουνίου 2026 για αέριο αγωγού), και στη συνέχεια μέχρι το τέλος του 2027, η οριστική απαγόρευση εισαγωγών μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων (μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2026 για LNG και μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2027 για αέριο αγωγού), ενώ ως την 1 Μαρτίου 2026 τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλλουν εθνικό σχέδιο διαφοροποίησης του εφοδιασμού τους με αέριο.
Οι τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις και η νέα πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει φέρει επιπρόσθετη αβεβαιότητα και οικονομικές επιπτώσεις που έγιναν πολύ γρήγορα ορατές. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μόλις δύο μέρες από την έναρξη των βομβαρδισμών στο Ιράν, οι τιμές ορυκτού αερίου εκτοξεύθηκαν κατά 70%.
Έτσι, η κατανόηση των σχετικών τάσεων στην κατανάλωση ορυκτού αερίου, τον επιμερισμό χρήσεων, και τις τάσεις στην κατανομή εισαγωγών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Για όλους αυτούς τους λόγους, για κάθε μήνα και αθροιστικά για την περίοδο ενδιαφέροντος, παρουσιάζουμε εδώ αναλύσεις που βασίζονται στα δημόσια διαθέσιμα δεδομένα του ΔΕΣΦΑ και της Eurostat, οι οποίες εστιάζουν:
(α) στην παρακολούθηση των επιδόσεων της Ελλάδας ως προς τους στόχους μείωσης της κατανάλωσης που έχουν συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο,
(β) στην αποτύπωση των τάσεων τόσο στη συνολική κατανάλωση όσο και στις τελικές χρήσεις του αερίου (ηλεκτροπαραγωγή, βιομηχανία, δίκτυα διανομής) στην Ελλάδα,
(γ) στην καταγραφή των εξελίξεων τόσο στις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία μέσω της πύλης Σιδηροκάστρου και τις άλλες τέσσερις πύλες εισόδου της χώρας (Αγία Τριάδα, Αμφιτρίτη, Νέα Μεσημβρία και Κήποι), όσο και στις εξαγωγές προς τις γειτονικές χώρες και,
(δ) στη σύγκριση της Ελλάδας με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ-27 ως προς βασικούς δείκτες κατανάλωσης και εξάρτησης από το ορυκτό αέριο.
