Από τις 8 έως τις 10 Ιουνίου 2026, το Green Tank συμμετείχε μαζί με όλους τους εταίρους και πολλούς από τους συνεργαζόμενους εταίρους στο τελικό συνέδριο του έργου ARTEMIS του προγράμματος Interreg Euro-MED στη Μινόρκα της Ισπανίας, συμβάλλοντας στις συζητήσεις για την προώθηση της αποκατάστασης των θαλάσσιων λιβαδιών στη Μεσόγειο.
Το συνέδριο, που διοργάνωσαν οι εταίροι του έργου IME-OBSAM και οι συντονιστές Plan Bleu, συγκέντρωσε ερευνητές, εκπροσώπους δημόσιων αρχών, επιχειρήσεων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του έργου και τη συζήτηση των επόμενων βημάτων για την ενίσχυση της αποκατάστασης και προστασίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και άλλων θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Από την Ελλάδα συμμετείχαν το ΕΛΚΕΘΕ και το Green Tank, καθώς και ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κρήτης, Νικόλαος Ξυλούρης, και ο Δήμαρχος Σητείας, Γιώργος Ζερβάκης, οι οποίοι μοιράστηκαν εμπειρίες από την εφαρμογή των δράσεων του ARTEMIS στην πιλοτική περιοχή του κόλπου Ατζικιάρι στην Κρήτη.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών σηματοδότησε την έναρξη του συνεδρίου
Οι εργασίες του συνεδρίου ξεκίνησαν με μια ανοιχτή εκδήλωση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών στην Ciutadella της Μινόρκα, παρουσία εκπροσώπων τοπικών και περιφερειακών αρχών, μεταξύ των οποίων η Δήμαρχος της Ciutadella, Maria Jesús Bagur, ο Πρόεδρος του Institut Menorquí d’Estudis, Joan Pons Torres, εκπρόσωποι της Κυβέρνησης των Βαλεαρίδων Νήσων και του Νησιωτικού Συμβουλίου της Μινόρκα, καθώς και τοπικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην προστασία του περιβάλλοντος.
Εκπροσωπώντας τους εταίρους του έργου ARTEMIS, η Ιόλη Χριστοπούλου, συνιδρύτρια και Διευθύντρια Πολιτικής του The Green Tank, απηύθυνε χαιρετισμό, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ χωρών για την επιτάχυνση της προστασίας και αποκατάστασης των θαλάσσιων λιβαδιών της Μεσογείου.
Παρουσίαση των αποτελεσμάτων του ARTEMIS για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών
Κατά την πρώτη ημέρα του συνεδρίου, παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα των δράσεων που υλοποιήθηκαν στις τέσσερις πιλοτικές περιοχές του ARTEMIS στη Μεσόγειο, μεταξύ των οποίων και ο κόλπος Ατζικιάρι στη Σητεία Κρήτης, όπου το Εργαστήριο Οικολογίας Θαλάσσιων Αγγειόσπερμων του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) συντόνισε δράσεις αποκατάστασης λιβαδιών Ποσειδωνίας. Παρουσιάστηκαν επίσης οι επιστημονικές μέθοδοι και τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του έργου για τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων αποκατάστασης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της ακεραιότητας των σχετικών δράσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η Δήμητρα Σύρου, Συνεργάτιδα Πολιτικής για τη Φύση του Green Tank, παρουσίασε το έργο του ARTEMIS σχετικά με τις στρατηγικές συμμετοχής των εμπλεκόμενων φορέων.
Βασιζόμενη στην εμπειρία από τις πιλοτικές περιοχές του έργου, παρουσίασε τα βασικά διδάγματα σχετικά με την αναγνώριση και έγκαιρη συμμετοχή των κατάλληλων φορέων σε όλα τα στάδια της αποκατάστασης. Υπογράμμισε ότι η ουσιαστική συμμετοχή τους αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική αποδοχή των έργων αποκατάστασης. Παράλληλα, ανέδειξε τον οριζόντιο ρόλο που διαδραμάτισε η μεθοδολογία συμμετοχής των φορέων σε όλη τη διάρκεια του ARTEMIS, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επίτευξη των αποτελεσμάτων του έργου.
Παρουσιάζοντας τις προτάσεις πολιτικής για την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας
Το Green Tank είχε επίσης ενεργό ρόλο στις συζητήσεις για τη διάσταση της πολιτικής και της διακυβέρνησης της αποκατάστασης. Στο πλαίσιο ειδικής συνεδρίας για την πολιτική και τη διακυβέρνηση, η Ιόλη Χριστοπούλου παρουσίασε τις προτάσεις πολιτικής του έργου ARTEMIS, οι οποίες αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της τριετούς υλοποίησής του.
Οι προτάσεις επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- Στρατηγικό σχεδιασμό και εναρμόνιση της διακυβέρνησης.
- Επιχειρησιακά και θεσμικά πλαίσια.
- Δημόσιους μηχανισμούς χρηματοδότησης.
- Υπεύθυνη ανάπτυξη χρηματοδοτικών εργαλείων που βασίζονται στην αγορά.
Η παρουσίαση υπογράμμισε την ανάγκη για συνεκτικά συστήματα διακυβέρνησης, καλύτερη ενσωμάτωση των πολιτικών και βιώσιμες λύσεις χρηματοδότησης, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή δράσεων αποκατάστασης μεγάλης κλίμακας στη Μεσόγειο, ενόψει της εφαρμογής του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης.
Ο ρόλος των δημόσιων αρχών στην επιτάχυνση της αποκατάστασης
Κατά την τελευταία ημέρα του συνεδρίου, το Plan Bleu και το Green Tank συνδιοργάνωσαν συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα την ενίσχυση των πολιτικών πλαισίων για την επιτάχυνση της αποκατάστασης των θαλάσσιων λιβαδιών και την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και φορέων προστασίας της βιοποικιλότητας και δικτύων της Μεσογείου, από το Office français de la biodiversité, την Περιφέρεια Κρήτης, την Κυβέρνηση των Βαλεαρίδων Νήσωντον Δήμο Σητείας και τον Δήμο Monfalcone καθώς και το δίκτυο MedCities, και συντόνισε η Ιόλη Χριστοπούλου.
Διαπιστώθηκαν διαφορετικά σημεία αφετηρίας και εμπειρίες σχετικά αλλά και οι κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημόσιες αρχές για την προώθηση της αποκατάστασης της Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο. Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκαν οι προοπτικές που ανοιγονται εφόσον εξασφαλιστούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις όπως ο συντονισμός μεταξύ διαφορετικών επιπέδων διακυβέρνησης, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, αλλά και η ανταλλαγής γνώσης και της ανάπτυξης ικανοτήτων, καθώς και την ουσιαστική ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή των πολιτών και των τοπικών κοινοτήτων.
Από τη συζήτηση στην πράξη
Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με επίσκεψη πεδίου στο Fornells. Το πρόγραμμα περιλάμβανε κατάδυση με αναπνευστήρα (snorkelling) σε περιοχή αποκατάστασης θαλάσσιων λιβαδιών και περιήγηση με σκάφος κατά μήκος των βόρειων ακτών της Μινόρκα, που αποτέλεσε ευκαιρία να συνδυαστούν οι συζητήσεις των των προηγούμενων με την πρακτική εφαρμογή δράσεων αποκατάστασης στο πεδίο.
Το τελικό συνέδριο του ARTEMIS σηματοδότησε την ολοκλήρωση δυόμιση ετών συνεργασίας, αλλά και την αφετηρία νέων προσπαθειών για την αποκατάσταση των
θαλάσσιων λιβαδιών της Μεσογείου. Η γνώση, τα εργαλεία, οι συνεργασίες και οι προτάσεις πολιτικής που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του έργου αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για τη συνέχιση των προσπαθειών προστασίας αυτών των πολύτιμων οικοσυστημάτων.
To έργο Interreg Euro–MED ARTEMIS (Accelerating the Restoration of Seagrass Meadows in the Mediterranean area through Innovative ecosystem-service based Solutions) έχει ως στόχο τη βελτίωση των τεχνικών αποκατάστασης των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia Oceanica), την αποτίμηση των οικοσυστημικών υπηρεσιών που αυτά προσφέρουν και τη δημιουργία πρωτοποριακών τεχνικών για την ενσωμάτωσή τους αφενός στη χάραξη πολιτικής και αφετέρου σε επενδυτικές αποφάσεις. Το έργο υλοποιείται από δέκα εταίρους. Συντονιστής του έργου είναι το Plan Bleu. Από την Ελλάδα συμμετέχουν, το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και η δεξαμενή σκέψης για το περιβάλλον, The Green Tank. Συνεργαζόμενοι εταίροι του έργου είναι η Περιφέρεια Κρήτης και ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).
