Πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο; Ποιος είναι ο ρόλος της δημόσιας και της ιδιωτικής χρηματοδότησης για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης; Και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν καινοτόμοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί, όπως οι Πιστώσεις Φύσης (Nature Credits), να συμβάλουν στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων;
Αυτά ήταν τα κεντρικά ερωτήματα της διαδικτυακής συζήτησης πολιτικής «From Meadows to Markets: Advancing Seagrass Restoration and Sustainable Financing», η οποία πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιουνίου 2026, με συνδιοργανωτές τον ευρωβουλευτή Δημήτρη Τσιόδρα και το The Green Tank, στο πλαίσιο του έργου ARTEMIS του προγράμματος Interreg Euro-MED.
Περισσότεροι από 80 συμμετέχοντες έλαβαν μέρος στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης πολιτικής, η οποία έφερε κοντά εκπροσώπους ευρωπαϊκών θεσμών, της επιστημονικής κοινότητας, χρηματοπιστωτικών οργανισμών και της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο να συζητήσουν πώς μπορεί να επιταχυνθεί η αποκατάσταση της Posidonia oceanica, να υποστηριχθεί η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης και να κινητοποιηθούν καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία για πιο υγιείς και ανθεκτικές θάλασσες στη Μεσόγειο.
Η συζήτηση περιλάμβανε χαιρετισμό από τον ευρωβουλευτή Δημήτρη Τσιόδρα, προηχογραφημένο μήνυμα του ευρωβουλευτή César Luena, εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, καθώς και αναλυτική συζήτηση πάνελ, την οποία συντόνισε η Ιόλη Χριστοπούλου, Διευθύντρια Πολιτικής του Green Tank (εταίρος του έργου ARTEMIS).
Μετά την εισαγωγική παρουσίαση της Ευγενίας Αποστολάκη, κύρια ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και εταίρου του έργου ARTEMIS, ακολούθησε συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με τη συμμετοχή της Bettina Doeser, Προϊσταμένης της Μονάδας Natural Capital & Ecosystem Health της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Δήμητρας Σύρου, Συνεργάτιδας Πολιτικής για τη Φύση του The Green Tank, του David Álvarez-García, Διευθύνοντος Συμβούλου της ECOACSA (εταίρος του ARTEMIS), του Dominik Maczik, Τεχνικού Αναλυτή της Biodiversity Credits Alliance, της Eva Mayerhofer, Επικεφαλής Περιβαλλοντικής Πολιτικής και Βιοποικιλότητας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, και του Constantin Tsakas, Επικεφαλής Οικονομολόγου του Plan Bleu / Περιφερειακού Κέντρου Δραστηριοτήτων του UNEP/MAP και συντονιστή του έργου ARTEMIS.
Η συζήτηση αποτέλεσε ευκαιρία για την παρουσίαση βασικών αποτελεσμάτων του έργου ARTEMIS, όπως οι προτάσεις πολιτικής της έκθεσης «Accelerating Seagrass Restoration and Finance» και η πρόταση για την ανάπτυξη μιας Πίστωσης Ποσειδωνίας (Posidonia Nature Credit), ενώ παράλληλα ανέδειξε, μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο, τις προϋποθέσεις διακυβέρνησης και χρηματοδότησης που απαιτούνται για να μετατραπούν οι φιλοδοξίες για την αποκατάσταση της φύσης σε απτά αποτελέσματα.
Βασικά συμπεράσματα
- Η εφαρμογή του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης εισέρχεται πλέον στην κρίσιμη φάση της υλοποίησης. Τα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης θα αποτελέσουν το βασικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό προτεραιοτήτων, τον συντονισμό της εφαρμογής και την κατεύθυνση μελλοντικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
- Η προστασία των υφιστάμενων λιβαδιών Ποσειδωνίας και η μείωση των πιέσεων που τα υποβαθμίζουν παραμένουν η βάση κάθε επιτυχημένης αποκατάστασης. Η ενεργητική αποκατάσταση θα πρέπει να προχωρά μόνο όπου οι οικολογικές συνθήκες και η επιστημονική τεκμηρίωση δείχνουν ότι η φυσική ανάκαμψη από μόνη της δεν επαρκεί.
- Η κλιμάκωση της αποκατάστασης προϋποθέτει να περάσουμε από αποσπασματικά πιλοτικά έργα σε μακροπρόθεσμη δημόσια πολιτική. Αυτό απαιτεί συντονισμένη διακυβέρνηση, απλοποιημένες αδειοδοτικές διαδικασίες, κοινά τεχνικά πρότυπα, αποτελεσματική παρακολούθηση, σταθερή χρηματοδότηση και ανταλλαγή γνώσης σε επίπεδο Μεσογείου.
- Η δημόσια χρηματοδότηση παραμένει αναντικατάστατη για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση, την παρακολούθηση και τη μακροχρόνια διαχείριση των δράσεων αποκατάστασης. Η συμπληρωματική ιδιωτική χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων χρηματοδοτικών μηχανισμών, μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού, χωρίς όμως να υποκαθιστά τη δημόσια ευθύνη για την αποκατάσταση της φύσης.
- Η αποκατάσταση των λιβαδιών και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων πρέπει να αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως επένδυση στο φυσικό κεφάλαιο και όχι μόνο ως περιβαλλοντικό κόστος. Η επίτευξη των στόχων αποκατάστασης θα απαιτήσει ένα πολυδιάστατο χρηματοδοτικό μείγμα, που θα συνδυάζει δημόσιους πόρους με μεικτή χρηματοδότηση και άλλα καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
- Οι πιστώσεις για τη φύση (nature credits) μπορούν να συμβάλουν στην αποκατάσταση θαλάσσιων οικοσυστημάτων και λιβαδιών, εφόσον αναπτυχθούν μέσα σε ισχυρά πλαίσια επιστημονικής τεκμηρίωσης, διακυβέρνησης και περιβαλλοντικής ακεραιότητας. Θα πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά —και όχι ως υποκατάστατο— της δημόσιας χρηματοδότησης ή των κανονιστικών υποχρεώσεων, να σέβονται την ιεραρχία μετριασμού και να διασφαλίζουν διαφάνεια, προσθετικότητα, ανεξάρτητη επαλήθευση και μακροχρόνια παρακολούθηση.
- Το αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση της βιοποικιλότητας αποτελεί σημαντική ευκαιρία, όμως η προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων προϋποθέτει ισχυρότερη «δεξαμενή» ώριμων έργων αποκατάστασης. Καθαρά πρότυπα, αξιόπιστες μεθοδολογίες, προβλέψιμα μοντέλα εσόδων, κατάλληλοι μηχανισμοί επιμερισμού κινδύνου και ομαδοποίηση έργων θα είναι κρίσιμα για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.
- Το έργο ARTEMIS δείχνει στην πράξη πώς μπορούν να συνδεθούν η οικολογική αποκατάσταση, η αποτίμηση των υπηρεσιών οικοσυστήματος και τα καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η εμπειρία του προσφέρει χρήσιμα διδάγματα για την εφαρμογή του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, για το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τα Nature Credits, αλλά και για την ανάπτυξη αξιόπιστων χρηματοδοτικών μηχανισμών για την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
Για την πλήρη σύνοψη της συζήτησης [στα αγγλικά], πατήστε εδώ.
